آموزش عربی

« ما » اسمي در این مجال بررسی می گردد:

در كلام عرب « ما » اسمي به شش صورت استعمال مي شود كه هر كدام اعراب خاصي دارد . اينك به ذكر اقسام«ما» اسمي مي پردازيم و اعراب هريك را بيان مي كنيم :

1= اسم شرط 2= اسم موصول 3=اسم استفهام

4= ما تعجبيـة 5= ما نكره تام
6= « ما » واقع بعد از فعل«نعم و بئس»

1 = اسم شرط

« ما » شرطي اسمي است جازم كه به معناي «هرچه » مي آيد ومعمولا صـدارت طلب مي باشد و به فعل شرط و جواب شرط محتاج است و در صورتي كه فعل مضارع بعد از آن بيايد آنرا مجزوم مي كند «ما» شرطي داراي اعرابهاي مختلفي مي باشد

كه به بررسي آن مپردازيم :

اعراب رفع : اسم شرط «ما» در دو حالت مرفوع مي گردد :

1= مبتدا : هنگامي كه بعد از «ما» شرطي فعل لازم باشد اسم شرط داراي اعراب مبتدا و فعل شرط وجواب شرط ؛ اعراب خبر ميباشد . مثال : « مايأت به القدر فلا مفر منه .»

2 = اسم فعل ناقصه : هنكامي كه بعد از « ما » شرطي افعال ناقصه باشد . «ما» داراي اعراب اسم افعال ناقصه مي باشد .

مثال : « مايكـن قبيحا فأجتنبـه .»

اعراب نصب : اسم شرط «ما » در يك حالت منصوب مي شود و اعراب مفعول به دارد هنگامي كه بعد از «ما» شرطي؛ فعل متعدي باشد و بعد از فعل متعدي مفعول به نباشد .در اين صورت «ما» داراي اعراب مفعول به مي باشد .

مثال:ما تنفقوا من شيء يعلمه الله .

اعراب جر : اسم شرط دردو صورت مجروراست :

الف= مجرور به حرف جر : درصورتي كه اسم شرط «ما» بعد از يكي از حروف جاره بيايددراين صورت «ما» داراي اعراب مجرور به حرف جر مي باشد مثال : «علي ما تجلس اجلس »

ب= مضاف اليه : اگراسم شرط بعد از اسمي ديگر بيايد مثال: « كتاب ما تقرأ أقرأ »

2= اسم موصول

«ما » اسم موصول عام «مشترك» به معناي « چيزي كه » براي مفرد ؛ مثني ؛ جمع مذكر و مؤنث به طور يكسان ميرود وغالبا براي غير عاقل استفاده مي شود : و داراي اعراب رفع ؛ نصب؛ جر ميباشد .

اعراب رفع : اسم موصول «ما» در سه مورد مرفوع مي گردد :

الف = فاعل : هرگاه اسم موصول «ما» بعد از فعل معلوم بيايد : مثال : «جاء ما في الغابة .»

ب = نائب فاعل : هرگاه اسم موصول «ما» بعد از فعل مجهول واقع شود . مثال : « قتل ما في المزرعه . »

ج = مبتدا : هرگاه اسم موصول «ما» درآغاز كلام بيايد و مطلبي را به آن اسناد دهيم . مثال : « ماعندكم ينفد .

اعراب نصب : اگر اسم موصول «ما » بعد از فعل متعدي بيايد در اين صورت اسم موصول «ما» داراي اعراب مفعول به

مي باشد . مثال : « رأيت ما طلبتـه .»

اعراب جر : اسم موصول «ما» در دو مورد مجرور ميگردد.

الف : مجرور به حرف جر : هرگاه بعد از حرف جر قرار گيرد . مثال : « مررت بما في الشارع . »

ب: مضاف اليه : هرگاه اسم موصل «ما» بعد از اسم ديگري قرار بگيرد وآن اسم به اسم موصول اضافه شده باشد .

مثال : « مثـل ما في التاريخ . »

الفائدة : هركاه «ما» اسم موصول ، بعد از اسمي بيايد به شرطي كه اسم موصول در فارسي به معني « كه » باشد داراي اعراب صفت مي باشد . مثال : « هو أسد مارأيت في الغابة .»

3= اسم استفهام « ما» :

«ما» استفهامي كه در فارسي به معناي (چيست ) مي باشد به وسيله آن از غير عاقل غالبا سوال مي شود واز حقيقت چيزي يا صفت چيزي سؤال مي گردد و «ما» استفهامي از كلمات صدارت طلب مي باشد وداراي اعراب رفع ، نصب و جر مي باشد .

اعراب رفع: « ما » استفهامي در دو مورد مرفوع ميباشد :

الف: مبتدا : در صورتي كه بعد از اسم استفهام «ما» فعل لازم بيايد دراين صورت «ما» استفهام داراي اعراب مبتدا و فعل وفاعل آن اعراب خبر دارد . مثال : ما ذهب ؟

ب : خبـر : اگر بعد از اسم استفهام «ما» اسم معرفه اي باشد دراين صورت «ما» اعراب خبر مقدم و اسم معرفه بعد از آن اعراب مبتداي مؤخر دارد . مثال : ما اسمك ؟

اعراب نصب : درصورتي كه بعد از اسم استفهام «ما» فعل متعدي واقع شود در اين صورت اسم استفهام اعراب مفعول به دارد . مثال : ما فعلت ؟

اعراب جر : اسم استفهام «ما» در دو صورت مجرور مي شود :

الف : مجرور به حرف جر :درصورتي كه بعد از حرف جر قرار بگيرد : مثال : بما تعتمد ؟

ب: مضاف اليه : هر گاه «ما» استفهامي بعداز اسمي قرارربگيرد آن اسم به اسم استفهام اضافه شده باشد .

مثال : « كتب ما هذا ؟ »

4 = «ما» تعجبيه :

اسم نكره تامه اي است كه به معناي (چه) مي باشد و وداراي اعراب مبتدا و جمله بعد از آن داراي اعراب خبر مي باشد .

مثال: ما أجمل هذه الحديقه

5= «ما» اسم نكره تامه : نكره تامه اسم نكره ديگري را توصيف ميكند اين « ما » داراي اعراب صفت مي باشد

مثال : جئتك لأمر ما

6= «ما» واقع بعد از افعال (نعم و بئس ) :

«ما» كه بعد از افعال مدح و ذم مي آ يد به دو شكل به كار ميرود :

الف : « ما » اسم معرفه تامه : «ما» اسم معرفه تامه اي كه بعد از افعال مدح وذم (نعم وبئس)بكارمي رود(نعم ) فعل مدح و «ما» فاعل ومحلا مرفوع وجمله (نعما ) داراي صفت ومحلا منصوب است .
مثال : علمته علما نعما .

ب= «ما» نكره : « ما »نكرهاي كه بعد ازافعال مدح و ذم (نعم و بئس ) مي آيد « ما » داراي نصب مي باشد به شرط اينكه بعد از آن جمله فعليـه باشد. در اين صورت (نعم ) فعل مدح وفاعل (نعم ) ضميـر مستتروجوبي (هو) و« ما » داراي اعراب تمييز ومحلا منصوب و جمله بعد از آن داراي اعراب صفت ومحلا منصوب مي باشد .
مثال: نعمـا تتعلمونـه .